| |
|
YETENEĞİN YÖNLENDİRİLMESİ (1)
Yeteneğin seçimi, yönlendirilmesi ve eğitimi süreçlerini belirli kurallara bağlayan modeller oluşturulmuştur. Uygulanan modelleri tanımak amacıyla yaptığımız literatür taramasında, ülkelerin yönetim tarzlarıyla bu modellerin yapısı arasında mantıklı ilişkiler olduğu görülmektedir.
Aşağıda vereceğimiz örneklerde de görüleceği gibi, sporda ileri gitmiş Avrupa ülkelerinde görülen modeller, ayrıntılı ve pedagojik kurallara uygun yönetilir, seçimler laboratuvar koşullarında gerçekleştirilirken, ABD gibi bazı ülkelerde; doğal seçim yöntemleriyle ve isteğe bağlı bir uygulama görülmektedir.
Aslında bu konunun öncülüğünü doğu Avrupa ülkelerinin yaptığı bilinmektedir. Spor biliminde ve pratiğindeki tartışılmaz yerine rağmen ABD’de yetenek seçimi bilinmeyen bir bilim dalıdır (17).
Uzun sürede, sporda üst düzeyde başarıya erişmeyi kolaylaştırmak amacıyla içerisinde yaşanan, eğitim-öğretim ve antrenman yapılabilen kurumlar geliştirilmiştir. Yatılı Spor okulları birçok eski doğu bloğu ülkelerinde (Örn; Bulgaristan, Eski DDR; Polonya, Romanya, Eski Sovyetler Birliğinde) ve birçok batı Avrupa ülkelerinde (Örn; Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Avusturya, İsveç, İsviçre gibi) bulunmaktadır. Bilindiği gibi bir denemede ülkemizde başarısızlıkla yakın tarihte sonlandırıldı.
YETENEĞİN EĞİTİMİ
Uzun yıllar emek verilerek geleceğin şampiyonalarını yetiştirmek için seçilen kişilerin kalitesi kadar, onlar için optimal bir eğitimin önemini de belirtmek zorundayız. Bu çalışmalar, spor biliminin ilginç konularından birini oluşturur.
Yetenek kabul edilen kişinin eğitim deyiminden; daha sonra erişmesi beklenen yüksek verime ulaşabilmesi için, antrenmana dahil olan bütün önlemlerin uygulanması anlaşılır.
Sportif verime yönelik antrenmanlar çocuk ailesi ve kulübü için büyük özveriler zaman organizasyon ve mali yönlerden birlikte getirir. Yalnız antrenmanlarla ilgili önlemleri almış olmak yeterli değildir. Aynı zamanda henüz gelişim devam eder çocuğun genel ve çok yönlü gelişmesini göz ardı etmemelidir.
YETENEĞİN ÖNEMİ (2)
Okul eğitimiyle sportif antrenmanın birlikte götürülmesinde ilgilerin çatışması azman zaman görülür. Bu durumda yukarda örneklerini verdiğimiz bazı ülkelerdeki gibi özel spor yatıl okulu seçimleri yapılmaktadır.
Eğitim sürecinde genç sporcunun verimliliğini belirleyen özelliklerinin eğitimine yönelik antrenmana konsantre olması sağlanmalı. Yine bu süreçte çocuğun gelişimi analiz edilerek spor türüne uygunluk derecesi belirlenmeli
YETENEKLERİN EĞİTİMİNDE YETİŞKİNLERE DÜŞEN GÖREVLER
Çocuklarda spor eğitiminde herkesin bir sorumluluğu vardır. Özellikle antrenörler, öğretmenler, hakemler, ebeveynler, yöneticiler, seyirciler ve basın-yayın organları bu eğitimde önemli görevler üstlenirler. İstenilen gelişimin sağlanabilmesi hepsinin benzer bir eğitim anlayışı içerisinde olmalarını gerektirir.Bu bakımdan her grup için öneri sayılacak görüşler aşağıda sunulmuştur.
ANTRENÖRDEN BEKLENENLER (1)
- Başarılı bir antrenör, kazanıp kaybetmek kaygılarından çok sporcularının yararına yatırım yapan antrenördür. Aşağıda bu doğrultuda düşünülmüş bazı görüşleri sıralamak gerekirse:
- Çocukların ve gençlerin zamanları, enerjileri ve hevesleri konusundaki isteklerinizde mantıklı olun. Onların ilgilendiği başka alanlar da olabilir.
- Çocuklar eğlendikleri, zevk aldıkları iç in spor yaparlar, oyun oynarlar, kazanmak bu işin bir parçasıdır. Çocuklara hata yaptığı yada yarışı kaybettiği için bağırmayın, onları küçük düşürmeyin.
- Antrenörlük alanındaki bilgileriniz yenileme konusunda gösterdiğiniz gayreti, çocukların büyümesi ve gelişmesi alanındaki bilgileri elde etmek içinde gösteriniz.
- Sporcularınızı yaş, boy, kilo kondisyonel ve koordinatif yetenekleri ile sağlık durumların sürekli takip edin ve onları bu özelliklerine göre gruplandırın.
- Hep yetenekli sporcularla çalışmayı düşünmeyin. Az yetenekli olanlara karşı da duyarlı olun.
- Malzeme ve tesislerin sporcuların yaş ve yeteneklerine uygun olmasını, burularda belirli güvenlik standartlarının alınmasını sağlayın.
- Sakatlanmış bir sporcunun tekrar hazır olup olmadığını saptamak için doktorun görüşünü alın.
- Sporcularınıza kuralların herkes için ayın uygulanacağını ve dürüstlük içerisinde (fair-play) mücadeleyi öğretin.
ÖĞRETMENLERDEN BEKLENEN (1)
- Çocukların ve gençlerin değişik spor dallarında temel yeteneklerin geliştirme konusunda destekleyin. Gelişim çağında erken branşlaşmada aşırılığa izin vermeyin.
- Çocukların yeteneğini geliştirme konusundaki gayretlerini ve iyi davranışların övgüyle ödüllendirin.
- Yetenek geliştirmenin ve serbest zaman değerlendirme faaliyeti olarak spor yapmayı öğrenmenin katı yarışma programlarını yürütme kadar önemli olduğun unutmayın.
- Çocukların yarışmalara hazırlarken önce gerekli yetenekler ve bunların gelişmişlik düzeyi hakkında onlara bilgi verin, başarısızlık ya da yetersizlik halinde hayal kırıklığı yaşanmasın.
- Çocukların gelişmesi ile antrenörlük ilkeleri arasında doğru ve tam kararlı hale gelin.
- Çocuktan beklenenler (okul, ailesi ve kendi beklentileri) ile sizin ondan beklediklerinizin çocuğun kapasitesine uygun olması gerektiğini unutmayın.
- Çocukların televizyonda izlediği profesyonel sporcuların yaptığı ile kendi yaptığı spor arasındaki farkı anlamalarınada yardımcı olun (onların yaptıkları işten para kazandıkları, bunun içinde eğlendirici olmak zorunda oldukları gibi ayrıntılara girilebilir)
- Yeteneklerin eğitiminde başlangıçta (takım oyunlarında) daha çok mini oyunlar seçilmeli
ANA-BABALARDAN BEKLENENLER (1)
- İsteksiz bir çocuğu spor yapmaya zorlamayın. O sizin hırslarınızı tatmin için spor yapmamalı. Çocuklar ve gençler organize (düzenli-planlı) sporla kendi zevkleri için ilgilenirler.
- Çocuğun her zaman kurallara uyarak spor yapmasını destekleyin.
- Çocuğunuza çabanın ve takım ruhunun en az birincilik kadar önemli olduğunu, her türlü sonucun normal kabullenilmesi gerektiğin öğretin.
- Çocuğu hata yapmasını ve yenilgisini öncelikle siz normal karşılayın.
- Çocuk en iyi doğru örneklerle öğrenir. Kendi grubundaki ve rakip gruptakilerden iyi olanları alkışlayın, takdir edin.
- Hakemlerin kararlarını, hele hele dürüstlüklerin kesinlikle herkesin içerisinde yargılamayın.
- Antrenörlerin önemini ve değerini anlayın. Onlar zamanlarını ve bilgi birikimlerini sizin çocuğunuza yol göstermek için harcarlar.
- Rakibin ana ve babalarıyla arkadaşlıklar kurarak çocuğunuza iyi örnek oluşturun
- Çocuğunuzun çaba ve gelişmesini takdir ve övün
HAKEMLERDEN BEKLENENLER
- Kuralları ve yorumları çocukların düzeylerine göre ayarlayın.
- Çok fazla düdük çalarak onların zevk almalarına engel olmayın.
- Saha içindeki ve dışındaki davranışlarınızla çocuklara iyi bir örnek olun.
- Eğer bir övgü hak edilmiş ise, her iki takım yada grubun sporcularına birden iyi performans nedeniyle övgünüzü yapın.
- Kararlarınızda tutarlı ve objektif olun.
- Dürüstlüğün (fair-play’in) yerleşmesini sağlaycak davranışlar sergileyin.
- Spordan zevk alarak katılım arttırıcı kural değişikliklerini yetkililere önerin.
- Hakemlik kurallarındaki değişiklikleri izleyin.
- Gençlerin ve çocukların büyümeleri ve gelişmeleri konusundaki bilgileri takip etmeye gayret gösterin
SEYİRCİLERE DÜŞEN GÖREVLER
- Çocuklar planlı spor organizasyonlarını öncelikle eğlenmek için sonra özgüvenlerin kazanmak ve kendilerin kanıtlamak için yaparlar. Onlar sizi eğlendirmek için orada değillerdir. Onları profesyonel sporcuları izler gibi izlemeyin.
- Sporcuları, antrenörleri ya da hakemleri rahatsız edici davranışlar ve sözler söylemeyin.
- Kendi takımınızı ya da sporcularınızı olduğu kadar rakip sporcularında iyi davranışlarını alkışlayın.Onlar olmasaydı müsabakanın yapılamayacağını unutmayın.
- Bir yarışma sırasında hata yapan çocukla hiçbir zaman eğlenmeyin, onu azarlamayın.
- Her ne şekilde olursa olsun sertliği hoş görmeyin, yapanı kınayın.
- Hakem kararlarına saygı duyun.
- Yarışma kurallarına uygun davranışları destekleyin, aksine davranışları benimsemeyin.
BASIN VE YAYIN KURUMLARINA DÜŞEN GÖREVLER
Basın ve Yayın kurumları çocuk sporuna yönelik yayınlarıyla (özellikle yetenekleri ve dürüst davranışları haber yaparak) bu alanda katkı sağlayabilir.
-Yetişkinlerin yaptığı spor ile çocuk ve gençlerin spora katılım arasındaki farkın ayrımına varın.
Genç sporculara aşırı beklentilerle yüklenmeyin.
Çocukların dürüst ve başarılı çabalarını haber yaparak kamuoyunun ilgisini çekerek ülke sporunun alt yapısının oluşmasına katkıda bulunun.
Eğitime yönelik olumsuzlukları eleştirin.
Çocuklara star sporcu muamelesi yaparak onların sosyal yönden baştan çıkmasına sebeb olmayın.
Amatör spor ile profesyonel spor arasındaki farkı bilin ve bunu okur ve izleyicilerinize aktarın.
Çocuk ve gençlerin sorunların yayınlayın, onların spora katılımındaki engellerin aşılmasında yardımcı olun. |
